Y tế từ xa: Kết nối hệ thống y tế Kenya với mạng lưới toàn cầu

Liza Kimbo là Giám đốc South Lake Medical Centre tại Kenya, với nhiều thập kỷ làm lãnh đạo dịch vụ y tế và doanh nhân, tập trung cải thiện khả năng tiếp cận chăm sóc chất lượng cho nhóm thu nhập thấp. Liza đã khởi xướng ba doanh nghiệp xã hội về y tế tại Kenya theo cả mô hình lợi nhuận và phi lợi nhuận; một trong số đó là CFWshops, mạng lưới phòng khám và nhà thuốc vi mô cung cấp dịch vụ y tế thiết yếu trên khắp Kenya. Hiện South Lake Medical Centre đang tìm cách mở rộng khả năng tiếp cận chuyên môn y khoa thông qua Proximie.

Tôi đã làm việc trong lĩnh vực y tế công cộng khoảng 25 năm, tập trung cải thiện khả năng tiếp cận chăm sóc ban đầu cho các cộng đồng chưa được phục vụ đầy đủ ở cả vùng nông thôn và đô thị Kenya.

Tôi bắt đầu sự nghiệp trong ngân hàng, nhưng chuyển sang y tế khi hợp tác với một nhà từ thiện để xây dựng CFWshops — mạng lưới phòng khám được thiết kế nhằm giải quyết khó khăn địa lý trong việc tiếp cận thuốc men.

Khoảng cách tới cơ sở y tế có thể là vấn đề rất lớn đối với cộng đồng nông thôn; họ không chỉ phải chi nhiều hơn cho việc đi lại mà thời gian di chuyển cũng là gánh nặng. Sau đó còn có “chi phí tìm kiếm” — khi cuối cùng tìm được một cơ sở, liệu nơi đó có đúng loại dịch vụ cần thiết không, hay lại phải tốn thêm thời gian và tiền bạc để tìm một nơi khác có đủ phương tiện và nhân lực phù hợp?

Bốn năm trước, tôi bắt đầu điều hành South Lake Medical Centre (SLMC). Đây là một bệnh viện nông thôn nhỏ, cách các cơ sở y tế công lớn — thường nằm ở đô thị — khoảng 15 km. Cộng đồng khoảng 50.000 người của chúng tôi chủ yếu là lao động lương tối thiểu tại các trang trại hoa; nhiều người chuyển đến đây để tìm việc toàn thời gian hoặc thời vụ.

Bên cạnh khoảng cách và chi phí, một trong những rào cản chính trong tiếp cận y tế tại Kenya là thiếu bác sĩ và càng thiếu bác sĩ chuyên khoa. Ví dụ, nếu một phụ nữ được chẩn đoán mang thai nguy cơ cao, cô ấy rất khó vừa tìm được cơ sở đủ trang thiết bị để cung cấp mức chăm sóc cần thiết, vừa tiếp cận được chuyên gia có năng lực để bảo đảm điều trị tối ưu.

“Tại SLMC, chúng tôi đã tìm hiểu công nghệ và khả năng đưa nhân viên y tế đến gần bệnh nhân hơn — thậm chí tốt hơn nữa là mở ra khả năng tiếp cận chuyên môn trước đây nằm ngoài tầm với.”

Chúng tôi buộc phải tìm giải pháp vì trung bình mỗi tuần phải chuyển tuyến ba phụ nữ mang thai nguy cơ cao, và biết rằng cần giải quyết bằng cách cung cấp dịch vụ phẫu thuật. Chúng tôi tìm và nhận được tài trợ để xây dựng đơn vị phẫu thuật mới, nhưng thách thức vẫn là làm sao có chuyên gia cung cấp loại hình chăm sóc này. Chúng tôi có một bác sĩ y khoa có thể mổ lấy thai, nhưng biết rằng khi có đơn vị phẫu thuật, các ca cấp cứu khác cũng sẽ được chuyển đến. Toàn khu vực Naivasha, nơi chúng tôi hoạt động, chỉ có hai bác sĩ sản phụ khoa cho 150.000 dân và họ làm tại cơ sở công nên đương nhiên cực kỳ bận. Làm sao chúng tôi tiếp cận được nguồn chuyên môn đó?

Chúng tôi thảo luận thách thức này trong một cuộc họp hội đồng SLMC khi một thành viên nhắc đến Proximie và kết nối chúng tôi với họ. Cuộc trao đổi bắt đầu đúng lúc đại dịch COVID bùng phát và các đợt phong tỏa xuất hiện khắp thế giới; đột nhiên ngay cả số ít chuyên gia mà chúng tôi nghĩ có thể tiếp cận cũng gặp khó khăn trong việc di chuyển. Vì vậy, chúng tôi tình cờ tìm thấy công nghệ này đúng vào thời điểm cấp thiết. Chúng tôi không nhận ra rằng mình đang tìm một công cụ công nghệ, nhưng Proximie hóa ra chính xác là thứ cần thiết: giải pháp cho việc chuyên gia không thể trực tiếp đến nơi, thay vào đó cho phép chúng tôi tiếp cận nhiều chuyên gia có thể hỗ trợ bác sĩ của SLMC từ xa. Đây dường như là giải pháp hoàn hảo: có một hệ thống cho phép nhanh chóng biết ai đang sẵn sàng — dù họ ở đâu — và lập tức nhận được hướng dẫn mỗi khi cần.

Giờ đây khi chúng tôi đang thử nghiệm và triển khai Proximie, phản hồi cho thấy mọi người rất hào hứng với những khả năng nền tảng mở ra, đồng thời vẫn thực tế về các thách thức hạ tầng tại Kenya như thiếu phủ sóng Internet ở nông thôn và mất điện thường xuyên. Dù vậy, các bác sĩ đã dùng Proximie đều cho rằng nền tảng có tiềm năng tạo ra thay đổi mang tính bước ngoặt.

Về phần mình, tôi đặc biệt hào hứng với cơ hội dùng Proximie cho đào tạo và mô phỏng. Ở những khu vực còn xa xôi hơn, y tế từ xa mở ra khả năng để bác sĩ của chúng tôi hỗ trợ một điều dưỡng tại phòng khám nhỏ như các cơ sở CFWshops. Ngoài ra còn có tiềm năng dùng công nghệ cho tư vấn và chẩn đoán — nếu một phụ nữ có thai kỳ nguy cơ cao, việc tư vấn có thể thực hiện mà không cần cô ấy phải đi xa, giúp chuẩn bị tốt hơn cho sinh nở mà không phải liên tục di chuyển giữa nhiều cơ sở. Cuối cùng, chúng tôi có thể mở rộng ứng dụng Proximie sang các loại phẫu thuật khác và tiếp cận nhiều loại chuyên môn nhanh hơn; ở cộng đồng xa xôi, người dân thường trì hoãn việc tìm hỗ trợ y tế, đến khi họ thực sự đi khám thì thời gian có thể trở thành yếu tố sống còn.

“Y tế từ xa có thể tạo ra chuyển đổi lớn cho châu Phi, bởi những công nghệ như Proximie giúp chúng tôi vượt qua nhiều rào cản của hệ thống y tế theo kiểu ‘nhảy cóc’.”

Nếu không có sẵn một loại chuyên gia y tế nào đó, chúng tôi không nhất thiết phải tiếp tục cố tìm họ tại chỗ vì giờ có thể tiếp cận một kho chuyên môn toàn cầu. Khi lần đầu biết đến Proximie, tôi lập tức nghĩ tới hình ảnh một bác sĩ ở New York hỗ trợ y tế cho điều dưỡng ở vùng nông thôn châu Phi. Đây là công nghệ mang tính chuyển đổi; tôi hy vọng trong bảo hiểm và tài chính y tế, các giải pháp như Proximie cũng có thể vượt qua biên giới. Có thể khi bạn có thể phục vụ khách hàng từ bất kỳ đâu trên thế giới, sẽ xuất hiện các gói bảo hiểm và tài chính y tế tốt hơn cho bệnh nhân. Tôi tin cơ hội toàn cầu là rất lớn.