Người đứng sau quá trình huấn luyện và phát triển Rio Ferdinand: Bóng đá hiện đại không được quên yếu tố con người

Bởi Nigel Brown

Trong khuôn khổ #ThePursuit chiến dịch, huấn luyện viên bóng đá huyền thoại kiêm chuyên gia phát triển cầu thủ Tony Carr trò chuyện với The Link của Proximie về việc phát triển tài năng trẻ, sự tiến hóa của công nghệ trong bóng đá và những yếu tố cốt lõi cần cân nhắc khi đánh giá một cầu thủ trong bóng đá hiện đại.

Ngày nay, quy trình tuyển trạch cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp đã rất khác so với trước đây. Dữ liệu hiện chi phối bóng đá hiện đại, khi các quyết định về cầu thủ phụ thuộc rất nhiều — và trong một số trường hợp hoàn toàn — vào dữ liệu hiệu suất cùng các thuật toán máy tính dự đoán. Để nhìn lại hành trình phát triển của bóng đá và sự thay đổi trong cách tiếp cận tuyển trạch, chiến dịch #ThePursuit đã tìm đến người đào tạo cầu thủ học viện nổi tiếng nhất Premier League, người có thành tích phát triển tài năng hàng đầu của bóng đá hiện đại: Tony Carr MBE.

Ở tuổi 70, Carr là cựu Giám đốc Học viện của Câu lạc bộ bóng đá West Ham United. Ông được ghi nhận đã huấn luyện và phát triển nhiều cầu thủ xuất sắc nhất từng khoác áo đội tuyển Anh. Carr dành 41 năm dẫn dắt Học viện bóng đá của The Hammers, phụ trách tuyển chọn và phát triển hàng chục tài năng lớn mà bóng đá Anh sản sinh trong giai đoạn đó.

Ông được bổ nhiệm làm giám đốc phát triển trẻ khi mới 23 tuổi vào năm 1973 và đưa đội trẻ The Hammers vô địch FA Youth Cup các năm 1981 và 1999 — trong đó trận chung kết năm 1999 là chiến thắng kỷ lục 9–0 trước Coventry City. Carr đóng vai trò quan trọng trong quá trình trưởng thành của các đội trưởng tương lai của tuyển Anh như Paul Ince, Rio Ferdinand, Frank Lampard Jr và John Terry, cùng những ngôi sao Tam Sư khác gồm Joe Cole, Michael Carrick, Alvin Martin, Tony Cottee, Jermain Defoe và Glen Johnson. Trong những năm cuối làm Giám đốc Học viện, Mark Noble, Jack Collison, James Tomkins, Anton Ferdinand, Junior Stanislas, Freddie Sears và Declan Rice đều trưởng thành lên đội một và thi đấu Premier League cho The Hammers.

“Bạn đánh giá mọi thứ ở mức rất đơn giản — dựa vào bản năng và cảm nhận. Rõ ràng cầu thủ càng lớn tuổi thì càng dễ đánh giá; càng trẻ thì càng khó vì bạn có thể đang phải nhìn trước tới 10 năm. Ngày nay, người ta có thể đánh giá các em chỉ mới tám tuổi, và điều đó gần như bất khả thi.

“Giờ đây, rõ ràng có nhiều tư liệu video hơn và rất nhiều số liệu mà bạn có thể thu thập về năng lực thể chất của họ.”

Trong bóng đá hiện đại, ngay cả trước khi một cầu thủ được tuyển trạch trực tiếp, các câu lạc bộ đã có thể tiếp cận dữ liệu, video và cả những nhận xét trực tiếp từ các huấn luyện viên, nhà quản lý trước đây. Dù có thêm rất nhiều công cụ và công nghệ, Carr cho rằng khi đánh giá năng lực một cầu thủ, điều tối quan trọng vẫn là không được quên đôi mắt và khả năng quan sát của con người.

“Điều đầu tiên cần nhìn vào đã, đang và luôn phải là kỹ thuật. Kỹ thuật — bằng chính đôi mắt của bạn,” Carr nói.

“Đưa ra quyết định về một cầu thủ dựa trên kinh nghiệm của bạn và những gì chính bạn đã thấy ở họ. Gia đình, xuất thân của họ, v.v. Khi máy tính bắt đầu xuất hiện, chúng thay thế sổ ghi chép — thứ trước đây là yêu cầu của PFA. Chúng tôi từng phải ghi lại thành tích của cầu thủ hàng tuần rồi hàng tháng. Sau đó chúng tôi ngồi lại với cầu thủ, trao đổi về màn trình diễn của họ và cố gắng phân tích các trận đấu.”

Carr thẳng thắn khi được hỏi liệu việc có các công cụ giám sát hiện đại, thêm nhiều điểm dữ liệu và khả năng phân tích sâu hơn có khiến ông thay đổi nhiều quyết định hay lựa chọn phát triển cầu thủ trong sự nghiệp hay không:

“Nếu nói thật, tôi không nghĩ dữ liệu sẽ làm thay đổi quá nhiều quyết định trong sự nghiệp của mình, và tôi nhớ rằng đôi khi công nghệ và dữ liệu còn có thể trở thành trở ngại. Đây là một ví dụ, và tôi sẽ không nêu tên cầu thủ. Chúng tôi có một cầu thủ trẻ rất giỏi ở câu lạc bộ. Khi khoảng 15 tuổi, cậu ấy bị chấn thương đầu gối khá nghiêm trọng và mất khoảng một năm phục hồi. Đến lúc phải quyết định có trao học bổng hay không, tôi đã tham khảo ý kiến chuyên gia vật lý trị liệu của câu lạc bộ, chuyên gia vật lý trị liệu đội trẻ và bác sĩ tư vấn của cậu ấy. Chẩn đoán và tiên lượng khi đó cho rằng đầu gối của cậu ấy khó có thể chịu được một sự nghiệp bóng đá chuyên nghiệp. Vì vậy chúng tôi không nhận cậu ấy. Chúng tôi vốn sẽ nhận, nhưng cuối cùng không làm vậy hoàn toàn vì ý kiến của các chuyên gia. Cậu bé ấy giờ đang thi đấu ở Premier League. Bản năng của tôi khi đó đã bị số liệu và lời khuyên chuyên môn lấn át. Rõ ràng cậu ấy phải có ý chí rất lớn và đã làm việc vô cùng chăm chỉ để đạt được vị trí hôm nay. Tôi luôn nói với nhân viên của mình rằng hãy sử dụng mọi số liệu có sẵn, nhưng đừng quên dùng đôi mắt. Hãy dùng bản năng, kiến thức và khả năng phán đoán của chính bạn. Và đừng bao giờ quên quan sát bằng mắt mình.”

Một ký ức đặc biệt của Carr là khi huấn luyện viên người Pháp Arsene Wenger lần đầu đến Premier League vào năm 1996 và tiếp quản Arsenal. Hình mẫu cầu thủ hiện đại thay đổi gần như chỉ sau một đêm, khi sự linh hoạt, thể chất và đặc biệt là tốc độ được nhấn mạnh nhiều hơn. Carr từng cảnh báo khi đó — và ông cho rằng điều này vẫn đúng đến nay — rằng việc quá tập trung vào một tiêu chí hay một cách tiếp cận duy nhất có thể khiến người ta trở nên phiến diện và bỏ lỡ những tài năng đặc biệt khác. Ông lấy Barcelona làm ví dụ hoàn hảo với những cầu thủ nhỏ con nổi bật trong những năm gần đây, những người không nhất thiết là các vận động viên vượt trội hay thậm chí quá nhanh, như Xavi, Andres Iniesta và Lionel Messi.

“Tôi nhớ khi Arsene Wenger mới đến, ông ấy bị ám ảnh bởi tốc độ,” Carr giải thích. “Mọi người bắt đầu nói rằng nếu một cầu thủ không có tốc độ thì không thể có sự nghiệp đỉnh cao. Ai cũng bị cuốn theo. Kiểu như: nếu cậu ta không nhanh thì đừng ký. Nhưng bạn không cần tốc độ để trở thành một tài sản lớn của đội bóng. Nó có ích, nhưng không phải điều bắt buộc. Những cầu thủ có bộ óc nhanh đã có sẵn ‘mét đầu tiên’ trong đầu, và đôi khi họ đọc trận đấu tốt hơn người khác — bởi vì họ buộc phải như vậy!”

Tóm lại, Carr tin rằng các công cụ và công nghệ chỉ có thể mang lại điều tích cực cho bóng đá, như những gì các câu lạc bộ hiện đại thành công trên khắp châu Âu đang chứng minh. Tuy nhiên, theo Carr, chìa khóa để sử dụng công nghệ hiệu quả nhất vẫn phụ thuộc vào những tuyển trạch viên giỏi nhất với con mắt tốt nhất. Cuối cùng, chính con người mới là yếu tố tạo ra lợi thế trong việc tìm kiếm cầu thủ.

“Bóng đá không được quên yếu tố con người. Điều đó là, và sẽ mãi là, nền tảng.”